Esperanto kaj Socialismo? Pri la movado sur la 'alia flanko'

Kie estas niaj historiistoj. Ja en la fino (la 80aj jaroj), la movadanoj en la orienteropaj t. n. socialismaj landoj konsistigis preskä la duonon de iuj kolektivaj membroj de UEA; tie okazis la plej grandaj Universalaj Kongresoj en la historio de Esperanto; pli ol la duono de iuj turismaj aranoj de la Esperanto-movado en 1988 okazis en uste tiuj landoj, kaj nenie la movado estis evoluigita tiel organizite kaj kunlabore - io forgesita, kaj ne plu grava. -- Ne por iu. Detlev Blanke, unu el la plej aktivaj orienteropaj esperantistaj funkciuloj, publikigis libreton titolitan "Esperanto kaj socialismo. Pri la movado sur la ‘alia flanko’" (DUA, REVIZIITA ELDONO 2007), kaj, kiel kutime e Blanke, li reiras al la radikoj, por klarigi e al la plej konservativa leganto, kiel esperantistaj funkciuloj en la socialismaj landoj trovis vojojn al la oficialigo de Esperanto en siaj landoj, kaj kial tiuj vojoj ofte reiris al la laborista Esperanto-movado en la unua duono de la 20-a jarcento; kial la movadoj en orienta Eropo seris, kaj kelkfoje ne atingis, la ekvilibron inter la politikeco de siaj radikoj kaj iutagäoj unuflanke, kaj la netraleco de UEA, en kiu ili volis membrii, aliflanke; kaj kiel eblis ke kun tiom da tabuoj en la pli-malpli fermitaj socioj de orienta Eropo estiis la nombre plej ampleksa kaj kvalite ofte plej dinamika parto de la Esperanto-movado en la mondo.